นายคาริม ข่าน หัวหน้าคณะอัยการศาลอาญาระหว่างประเทศ (ไอซีซี) ซึ่งมีสำนักงานใหญ่อยู่ที่กรุงเฮก ประเทศเนเธอร์แลนด์ ออกแถลงการณ์ เมื่อวันศุกร์ที่ผ่านมา ระงับการสอบสวน “ข้อสงสัยทั้งหมด” เกี่ยวกับการละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างร้ายแรง และการสังหารนอกกระบวนการยุติธรรม ที่เกิดขึ้นภายใต้นโยบายสงครามยาเสพติด ของประธานาธิบดีโรดริโก ดูเตร์เต และช่วงเวลาที่ไอซีซีต้องการสอบสวน คือระหว่างเดือน ก.ค. 2559-มี.ค. 2562 ก่อนที่ฟิลิปปินส์ลาออกจากไอซีซี

ทั้งนี้ ข่านให้เหตุผลว่า กระทรวงยุติธรรมของฟิลิปปินส์ส่งหนังสือมายังไอซีซี ลงวันที่ 10 พ.ย.ที่ผ่านมา ขอให้ไอซีซีเลื่อนการพิจารณาคดีออกไปก่อน เนื่องจากหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายของฟิลิปปินส์ ดำเนินการสอบสวนเรื่องนี้คู่ขนานอยู่แล้ว อย่างไรก็ตาม ไอซีซียังคงประสานงานอย่างใกล้ชิดกับทางการฟิลิปปินส์ เพื่อขอข้อมูลที่จำเป็น

ด้านรัฐบาลกลางในกรุงมะนิลายังไม่มีปฏิกิริยาอย่างเป็นทางการ ต่อความเคลื่อนไหวดังกล่าวของไอซีซี ซึ่งเป็นเรื่องที่ดูเตร์เตและเจ้าหน้าที่ระดับสูงของฟิลิปปินส์คัดค้านมาตลอด โดยผู้นำฟิลิปปินส์ประกาศเมื่อเดือน ก.ย.ที่ผ่านมา ว่ารัฐบาลมะนิลาไม่ถือเป็นหนึ่งในภาคีของธรรมนูญกรุงโรมแล้ว ดังนั้น ไอซีซี “ไม่มีอำนาจชอบธรรม” ในประเทศแห่งนี้ และหากไอซีซีจะส่งคณะทำงานเข้ามาในฟิลิปปินส์ จะไม่มีทางได้รับอนุญาตจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอย่างเด็ดขาด

ขณะที่สหภาพทนายความเพื่อประชาชน ซึ่งเป็นตัวแทนให้กับครอบครัวของผู้เสียชีวิตออกแถลงการณ์ “ผิดหวังอย่างหนัก” ต่อท่าทีของไอซีซี และเตือนว่า กระบวนการยุติธรรมในประเทศ “ล่าช้ามาก” และ “กดขี่กลุ่มคนรากหญ้า” อีกทั้งเรื่องนี้อาจกลายเป็นการเอื้อประโยชน์ทางการเมืองให้แก่ดูเตร์เต ที่สมัครรับเลือกตั้งชิงตำแหน่งวุฒิสมาชิกในปีหน้า หลังครบวาระการดำรงตำแหน่งประธานาธิบดี